|
Ergenlik döneminin kişilik gelişimi açısından bir dönüm noktası oluşturduğu söylenebilir. Bu dönemde birey hızla gelişen bedenindeki değişimlere uyum sağlamak, toplumun değişen beklentilerine cevap verebilmek durumundadır. Birey yeni ve bütünleşmiş bir kimlik duygusu ile kendisine yüklenen çeşitli rolleri kabul edebilmelidir.
Kimlik arayışı ve benlik kavramı, ergenlikte olan biten pek çok şeyin hem nedeni hem de sonucu olarak görülebilir. Benlik kavramı, ergenin kim olduğu konusundaki düşüncelerinin ve kendi hakkındaki değerlendirmelerinin tümüdür. Bu kavram, ergenlikte ve ilk yetişkinlikte son derece önemli olan dinamik ve yaşam boyu süren bir süreç içinde gelişir. Diğer insanlarla etkileşimden ya da kendi duygularımızla ve düşüncelerimizle iç diyaloğumuzdan çıkar. Disiplin ve sevgi aracılığıyla anne-babadan, uygun davranışı gösterme baskısıyla yaşıtlardan, başarı ya da başarısızlıkla okul yaşantılarından ve daha birçok olaydan etkilenir. Ruh ve beden sağlığımızı, başkalarıyla ilişkileri, akademik başarıları ve meslek seçimini etkileyebilir.
Ergenlik yıllarında kişi kendisine ‘‘Ben kimim?’’, ‘‘Ne olmak istiyorum?’’, ‘‘Nasıl davranmalıyım?’’şeklinde sorular yöneltir ve yanıtlarını arar. Verdiği yanıtlar doğrultusunda, dünya görüşü ve değerleri biçimlenmeye başlar. Ergen; artık annesi ve babasının değerlerinin, özelliklerinin ve görüşlerinin kendi değerleri, özellikleri, görüşleri olmadığının farkındadır. Bu sebeple kendi felsefesini ve kendi kimliğini oluşturma çabasına girer. Yalnız kalmak için odaya kapanma, saatlerce telefonda konuşma, evden uzaklaşma isteği, o zamana kadar hayatını kapsamış olan ebeveynin kimliğinden sıyrılıp kendi kimliğini oluşturma çabasındandır.
Kimlik bunalımı, ergenlik çağında gencin kendi kimlik duygusunu kazanabilmek için verdiği bir savaşımdır. Ergenlik çağındaki genç, hem çocuklukta edindiği temel güven, özerklik gibi bazı özelliklerini yetişkin hayatına uyumlu şekle dönüştürmeye hem de yetişkinlikle birlikte sahip olması gereken rollere ilişkin becerileri denemeye çalışmaktadır. Sağlıklı gelişimin bir parçası olan bu bunalım, bazı ergenlerde daha sessiz, bazılarında daha şiddetli yaşanır.
Başarı beklentisi de ergenlik çağında oldukça önemlidir. Bu çağdaki bir gencin kendi gözündeki değeri, bir işi başarabilmekle birlikte artacaktır. Başarısız olma korkusu, yetersizlik duyguları, herhangi bir işe başlamayı güçleştirecektir. Anne-babanın ve arkadaşlarının ergenle olan ilişkisi, ergenin benlik değerine katkıda bulunacaktır. Ergenin yeterli olduğu, başarılı olabileceği alanların ona tanıtılması ve bu alandaki başarılarının teşvik edilmesi benlik değerini artırıcı etki yaratacaktır. Duygusal destek ve sosyal onay verilmesi ergenin güven duygusunun pekiştirilmesini sağlayacaktır. Özellikle ebeveyn desteği çocukların ve ergenlerin kendilerini önemli ve değerli algılamaları için büyük bir faktördür. Ergenin farklı gelişen kimliğini kabullenmek ve desteklemek, olumsuz davranışları yerine olumlu davranışlarını fark etmeye çalışmak, kendini ifade edebileceği ortamlar yaratmak olumlu sonuçlar yaratacaktır.
|