|
DERNEKLER KANUNU
Kanun Numarası : 2908
Resmi Gazete
Tarih: 7.10.1983; Sayı: 18184
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve
Tanımlar
Amaç
Madde 1 - Bu Kanunun amacı, kazanç paylaşma dışında, kanunlarla
yasaklanmamış belirli ve ortak bir gayeyi gerçekleştirmek üzere, en az yedi
gerçek kişinin, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmeleri suretiyle
oluşturdukları derneklerle ilgili esasları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Kanun, dernek kurma hakkı, derneklerin kuruluşu,
işleyişi, örgütlenmeleri, organları ile görev ve yetkileri, denetlenmeleri,
tüzelkişiliğin sona ermesi, üyelik ve üyelerin hakları ve görevleri, yasak ve
izne tabi faaliyetler, cezalar ile derneklere ilişkin diğer konuları düzenleyen
hükümleri kapsar.
Tanımlar
Madde 3 - Bu Kanunun uygulanmasında;
1. Dernek Merkezi:
Derneğin yönetim yerini,
2. Dernek ikametgahı: Yönetim faaliyetlerinin
yürütüldüğü yeri,
3. Mahallin En Büyük Mülki Amiri: Vali veya
kaymakamı,
4. Üst Kuruluş: Derneklerin oluşturduğu federasyon ve
konfederasyonları,
5. Kamu Hizmeti Görevlileri : Kamu kurum ve kuruluşlarının
memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği
taşımayan diğer kamu görevlilerini,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Dernek Kurma Hakkı ve Kurulması Yasak Dernekler
Dernek kurma hakkı
Madde 4 - Medeni-hakları kullanma ehliyetine sahip ve
onsekiz yaşını bitirmiş olan herkes, önceden izin almaksızın dernek
kurabilir.
Ancak;
1. (Değişik: 3/7/1997-4279/1 md.) Türk Silahlı
Kuvvetleri ile genel ve özel kolluk kuvvetleri mensupları ve özel kanunlarında
dernek kuramayacakları belirtilen memur statüsündeki kamu hizmeti
görevlileri,
2. Affa uğramış olsalar bile;
a) Zimmet, ihtilas, irtikap,
rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı
iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve istihlak kaçakçılığı dışında
kalan kaçakçılık suçları ve resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma
suçlarından biriyle mahküm olanlar,
b) Türk Ceza Kanununun İkinci Kitabının
birinci babında yazılı suçlardan veya bu suçların işlenmesini aleni olarak
tahrik etmek suçlarından biriyle mahküm olanlar,
c) Türk Ceza Kanununun 312
nci maddesinin ikinci fıkrasında yazılı halkı sınıf, ırk, dil, mezhep veya bölge
farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığı açıkça tahrik etme suçlarıyla, aynı
Kanunun 316 ncı, 317 ve 318 inci maddelerinde yazılı kalpazanlık suçlarından
biriyle mahküm olanlar,
d) Türk Ceza Kanunun 536 ncı maddesinin birinci,
ikinci ve üçuncü fıkralarında yazılı fiillerle aynı Kanunun 537 nci maddesinin
birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarında yazılı fiilleri siyasi
ve ideolojik amaçlarla işlemekten mahküm olanlar,
3. Herhangi bir suçtan
dolayı ağır hapis veya taksirli suçlar hariç beş yıl ve daha fazla hapis
cezasına mahküm olanlar,
Sürekli olarak,
4. Kurulması yasaklanmış
dernekleri kuranlar ve yönetenler ile dernekler için yasaklanmış faaliyetlerde
bulunmaları sebebiyle mahkemece kapatılmasına karar verilen derneklerin
yöneticileri, kapatma kararının kesinleştiği tarihten, 2820 sayılı Siyasi
Partiler Kanununun 101 inci maddesinin (d) bendi gereğince bir siyasi partiden
kesin olarak çıkarılan veya fiilleriyle bir siyasi partinin kapatılmasına sebep
olan parti üyeleri de çıkarma kararının veya Anayasa Mahkemesinin kapatma
kararının yazı ile bildirilmesinden itibaren beş yıl süre ile,
Dernek
kuramazlar.
Kurulması yasak olan dernekler
Madde 5 - Anayasanın başlangıç
kısmında belirtilen temel ilkelere aykırı olarak dernek kurulamaz;
1. Türk
Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak,
2. Dil, ırk,
sınıf, din ve mezhep ayrımına dayanılarak nitelikleri
Anayasada belirtilen
Türkiye Cumhuriyetinin varlığını tehlikeye düşürmek veya ortadan
kaldırmak,
3. Anayasadaki temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmak,
4.
Kanunlara, milli egemenliğe, milli güvenliğe, kamu düzenine ve genel asayişe,
kamu yararına, genel ahlaka ve genel sağlığın korunmasına aykırı faaliyette
bulunmak,
5. Bölge, ırk, sosyal sınıf, din ve mezhep esasına veya adına
dayanarak faaliyette bulunmak,
6. Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerinde, ırk,
din, mezhep, kültür veya dil farklılığına dayanan azınlıklar bulunduğunu ileri
sürmek veya Türk Dilinden veya kültüründen ayrı dil ve kültürleri korumak,
geliştirmek veya yaymak suretiyle azınlık yaratmak veya herhangi bir bölgenin
veya ırkın veya sınıfın veya belli bir din veya mezhepten olanların diğerlerine
hakim veya diğerlerinden imtiyazlı olmasını sağlamak.
7. Türkiye Cumhuriyeti
Anayasasının 174 üncü maddesinde sayılan inkılap kanunlarını kaldırmak,
değiştirmek veya bu kanunlarla yasaklanan hususları yeniden canlandırmak,
8.
Atatürk'ün kişiliğini, ilkelerini, çalışmalarını veya anılarını kötülemek veya
küçük düşürmek,
9. Türkiye Devletinin manevi şahsiyetini kötülemek veya
küçültmek,
10. Suç işlemek veya suç işlemeyi teşvik veya telkin
etmek,
Amacıyla dernek kurulması yasaktır.
Yükseköğretim kurumlarında
birden fazla öğrenci derneği kurulamaz.
Bazı ad, işaret ve dilleri kullanma yasağı
Madde 6 - Derneklerin;
1.
Bir siyasi partinin veya kapatılmış siyasi partilerin veya sendikanın veya
konfederasyonun veya bu Kanunun 76 ncı maddesi gereğince mahkemece kapatılmasına
karar verilen bir dernek veya üst kuruluşun adını, amblemlerini, rumuzlarını,
rozetlerini ve benzeri işaretleri ile daha önce kurulmuş Türk Devletlerine ait
topluma malolmuş bayrak, amblem ve flamaları.
2. (Mülga: 12/4/1991 - 3713/23
md.)
3. Tüzük ve diğer dernek mevzuatının yazımında ve yayınlanmasında, genel
kurullarında, özel veya resmi, açık veya kapalı yer toplantılarında kanunla
yasaklanmış dilleri,
4. Dernekçe düzenlenen veya dernek adına iştirak edilen
açık veya kapalı yer toplantılarında kanunla yasaklanmış dillerle yazılmış
pankart, levha, plak, ses ve görüntü bandı, broşür, el ilanı, beyanname ve
benzerlerini,
5. Mühür ve başlıklı kağıtlarda dernek isminden ve varsa
işaretinden başka isim ve işaretleri,
Kullanmaları yasaktır.
Dernek
üyelerinin, derneklerin her türlü toplantı ve faaliyetleri sırasında, ikinci
bent ile yasaklanan işaret, sembol ve bunları hatırlatan benzerlerini
kullanmaları yasaktır.
Uluslararası faaliyet yasağı
Madde 7 - Bu Kanunun 11 ve 12 nci maddeleri
hükümleri saklı kalmak üzere;
1. Uluslararası faaliyette bulunmak amacıyla
dernek kurulamaz.
2. Türkiye'de kurulan dernekler, yurt dışında kurulmuş
ulusal veya uluslararası dernek veya kuruluşlara katılamaz.
3. Merkezi yurt
dışında bulunan derneklerin Türkiye'de şubesi açılamaz.
2. BÖLÜM
|